Slotmuur Abdij van Averbode
Restauratie van de Slotmuur met Zalige-Arnikiuskapel en Tuinpaviljoen
Gebouw/site
Type
Religieus gebouw en bouwwerk
Locatie
Abdijstraat 1, 3271 Averbode
Bouwjaar
Slotmuur: voor de 16e eeuw, Zalige-Arnikiuskapel: 1659-75, Tuinpaviljoen: midden 18e eeuw
Opdracht
Opdrachtgever
Norbertijnenabdij Averbode, Abdijstraat 1, 3271 Averbode
Projectteam
Origin Architecture & Engineering
Aannemer
Van Loy
Start
2011
Oplevering
2026
De Abdij van Averbode, gelegen in het Hageland (provincies Vlaams-Brabant, Limburg en Antwerpen), is een actieve Norbertijnenabdij die oa. bekend staat om haar bezinningscentrum. De Abdij, gesticht in de 12e eeuw, ligt in een uitgestrekt domein omgeven door tuinen, weilanden en bossen. Hoewel de meeste gebouwen dateren uit latere perioden (14e tot 18e eeuw), is de slotmuur vermoedelijk één van de weinige overblijfselen uit de stichtingsperiode van de Abdij.
De slotmuur, samen met de Zalige-Arnikiuskapel (gebouwd tussen 1659 en 1675) en het Tuinpaviljoen of gloriëtte (midden 18e eeuw), vormt een fysieke en symbolische grens tussen de abdijgemeenschap en de buitenwereld. Niet alleen omschrijft ze het gebied waarbinnen de Norbertijnen het merendeel van hun dagelijkse activiteiten uitoefenen. Met haar lengte van meer dan 600 meter, is ze is ook sterk beeldbepalend binnen het landschap.
De slotmuur is opgetrokken uit baksteen en ijzerzandsteen, een typerende bruine steen afkomstig uit het Hageland. In de loop der tijd is de toestand van de slotmuur aanzienlijk verslechterd. De verzwakte of ontoereikende funderingen hebben geleid tot verzakkingen en scheurvorming in het metselwerk. Bovendien is de muur vrijwel volledig overwoekerd, waardoor hij als het ware opgaat in de natuurlijke omgeving. Deze verweving van architectuur en natuur draagt in belangrijke mate bij aan de unieke identiteit van de abdijsite.
Het voornaamste doel van de restauratie is zowel de structurele stabiliteit van de slotmuur te herstellen als de historische waarde ervan te waarborgen. Hierbij is gekozen voor een geïntegreerde benadering, waarbij de technische uitdagingen worden aangepakt zonder afbreuk te doen aan de erfgoedwaarde van het monument. Delen van de muur die nog in voldoende staat verkeren, worden gestabiliseerd en geconsolideerd om verdere schade te voorkomen. Dit omvat het vernaaien van scheuren, het verstevigen van de funderingen en het verankeren van muurdelen.
Het oorspronkelijke bakstenen metselwerk wordt hersteld met behoud van de materiaalintegriteit. Beschadigde bakstenen worden vervangen door op maat gemaakte, met de hand gebakken exemplaren uit de steenbakkerij Hove, een van de laatste steenhoven van België, om de authenticiteit te waarborgen. Op locaties waar de bestaande ijzerzandstenen funderingen ernstig verzwakt zijn, worden deze vervangen.
Muurdelen die te ernstig zijn beschadigd, worden zorgvuldig gedemonteerd en herbouwd, waarbij de originele stenen zo veel mogelijk worden gerecupereerd en hergebruikt. Deze nieuwe muurdelen worden verankerd en ingemetst in de bestaande muurdelen.
De restauratie van de Zalige-Arnikiuskapel en het Tuinpaviljoen wordt uitgevoerd volgens dezelfde renovatiefilosofie als voor de slotmuur. Naast herstel van bak- en natuurstenen elementen, worden ook de dakstructuren- en bedekking, het buitenschrijnwerk en de interieurs zorgvuldig gerestaureerd.
Een bijzonder onderdeel van dit project is het behoud van de unieke vegetatie die zich doorheen de jaren op en rond de muur heeft ontwikkeld. Vanaf de start werd deze begroeiing gezien als een waardevol onderdeel van het geheel. In samenwerking met Natuurpunt werd de aanwezige flora zorgvuldig geïnventariseerd. De planten werden tijdelijk verwijderd en tijdens de werken bewaard, met de bedoeling ze nadien opnieuw op de muur te laten groeien. Ook de omgeving rond de muur werd mee aangepakt, zodat de historische band tussen muur en landschap behouden blijft en het karakter van de abdijsite versterkt wordt.
Teamleden
Contacteer ons
Aarzel echter niet contact op te nemen. Iemand van het Originteam zal met plezier ter beschikking staan om uw vragen te beantwoorden.